Z³omiarze - odcinek 5 E-nowela dokumentalna: Adam Rygiel-Berezowski
Przeciwdzia³anie
Czy w³adze i kolej podejmuj± jakie¶ kroki, aby zmieniæ istniej±cy stan rzeczy?. Oczywi¶cie, tak. Rozprowadzony zosta³ po wszystkich punktach sprzeda¿y z³omu katalog urz±dzeñ infrastruktury kolejowej. Wprowadzenie go mia³o na celu poinformowanie prowadz±cym skupy metali o tym, co nie jest z³omem i równocze¶nie odebra³o im argument, ¿e nie wiedzieli, co kupuj±. Nowa ustawa, o ochronie danych osobowych, o któr± walczy kolej, pozwoliæ ma na pozbawienie anonimowo¶ci sprzedaj±cych. Ju¿ w tej chwili w skupach z³omu 500 000 s± komputery z pomoc±, których rejestruje siê niektórych zbieraczy. Kolej w swych urz±dzeniach wprowadza substytuty drogich surowców bezwarto¶ciowych dla wandali. Niektóre elementy ¿eliwne próbuje siê zast±piæ elementami z betonu, np. ¿eliwne napinacze trakcji, tzw. dropsy, bardzo ³akomy k±sek dla z³odziei. Trochê to k³opotliwe ze wzglêdu na mniejszy ciê¿ar w³a¶ciwy betonu. Tam, gdzie by³y o budowy urz±dzeñ wykonane z np. z aluminium, próbuje siê zast±piæ ten metal tworzywami sztucznymi. Do tego dochodz± zwiêkszone uprawnienia S³u¿by Ochrony Kolei, która mo¿e teraz karaæ mandatami. Czy te i temu podobne ¶rodki rozwi±¿± problem kradzie¿y i dewastacji tym samym urz±dzeñ infrastruktury kolejowej? Na pewno je ogranicz±, ale czy na, tyle, ¿e wska¼niki strat zaczn± opadaæ w dó³.
Dokuczliwo¶ci powsta³e w wyniku kradzie¿y z³omu
Na ulicach miast i na innych drogach gin± kratki studzienek ¶ciekowych. Prost± drog± nie mo¿na dostarczyæ ich do skupu z³omu, gdy¿ tego nikt nie kupi. Aby je sprzedaæ nale¿y wykonaæ c stosukowo prost± operacje polegaj±c± na rozbiciu m³otem owej kratki. Po tej czynno¶ci mo¿na bez k³opotów j± sprzedaæ. Je¿eli samochód najedzie na niezabezpieczony otwór kanalizacyjny urywa ko³o i wiadomo czy to mo¿e siê skoñczyæ. O ile skutki kradzie¿y owych kratek mog± byæ uci±¿liwe nawet dla cz³onków gangów z³omiarzy i spotykaj± siê one z powszechn± dezaprobat±, to kradzie¿e na kolei s± bardziej dyskretne i mniej odczuwalne dla przeciêtnego obywatela. Przecie¿ opó¼nienie poci±gu spowodowane kradzie¿± czy trakcji, czy nawet szyny jest mniej odczuwalne od utraty ko³a we w³asnym samochodzie, bo do opó¼nieñ poci±gów kolej nas sama przyzwyczai³a. Poza tym w³a¶ciciele samochodów, szczególnie tych luksusowych niezbyt czêsto korzystaj± z us³ug kolei pañstwowych a przecie¿ nawet w mercedesie mo¿na na studzience ¶ciekowej urwaæ ko³o. Przewody i kable telefonicznej sieci s± ³akomym k±skiem dla z³odziei z³omu. Prasa, co chwilê donosi o zerwaniu ze s³upów setek metrów, a nawet kilometry kabla telefonicznego. Efektem tego jest kilkudniowa cisza nawet w ca³ej dzielnicy. Za³o¿enie nowego kabla trwa do¶æ d³ugo. Kabel taki, aby móc sprzedaæ w skupie, trzeba oczy¶ciæ z izolacji. W tym przypadku najlepiej opaliæ go w ognisku, przy okazji wzbogacaj±c powietrze, którym oddychamy w toksyczne produkty niepe³nego spalenia igelitu. W przypadku grubych przewodów energetycznych najlepiej ¶ci±gn±æ izolacjê przy pomocy ostrego no¿a w odpowiednim kszta³cie Tak przygotowany surowiec wtórny bez trudu sprzedaje siê w najbli¿szym punkcie skupu metali kolorowych. Olbrzymie bezrobocie zmusza ludzi niejako do szukania ¼róde³ zarobkowania. Prawdopodobnie dwie pierwsze kategorie z³omiarzy to ludzie na swój sposób zmuszeni przez los do takiego zarobkowania. Zreszt± tacy zbieracze byli na ¦l±sku od zawsze. Kiedy¶, kiedy pracy by³o pod dostatkiem styl ¿ycia, który generowa³ siê z takiego zajêcia by³ manifestacj± swobody i wolno¶ci. W tej chwili przy kilkudziesiêcio procentowym i stale rosn±cym bezrobociu nie jest wyra¿eniem idei tylko sposobem na prze¿ycie.
Hurtownicy
Osobnym zagadnieniem s± zorganizowane i wyposa¿one w odpowiedni do tego sprzêt gangi. Te zorganizowane grupy dysponuj± w³asnym transportem, "specjalistycznym" sprzêtem do demonta¿u sieci trakcyjnych, palnikami do ciêcia metalu i wiedz± Po wy³±czeniu napiêcia w sieci trakcyjnej podje¿d¿a w jej pobli¿e traktor. Przerzuca siê wtedy linê na trakcje i ci±gnik ¶ci±ga jednorazowo ze s³upów trakcyjnych kilkaset metrów bie¿±cych drutu trakcyjnego. Potem wystarczy go poci±æ na odpowiednio krótkie kawa³ki, zwin±æ, za³adowaæ na samochód lub wóz drabiniasty i zawie¼æ do skupu metali kolorowych. Kilogram miedzi w skupie kosztuje 7 – 8 z³otych. Kilkaset metrów bie¿±cych drutu trakcyjnego wa¿y tony! Szczytem bezczelno¶ci by³a by sprzeda¿ wagonu kolejowego na z³om, który dojecha³ do skupu jego bocznic± kolejow±. Teoretycznie jest to mo¿liwe, ale tak na szczê¶cie siê nie dzieje, lecz interes op³aca siê przy du¿ych ilo¶ciach z³omu, które do skupu dowozi siê samochodem. Bardzo dobrze sprawdzaj± siê ¿uki, nie produkowane ju¿, ale ze wzglêdu na sw± prostotê, 000 000 odporno¶æ na przeci±¿enia s± bardzo przydatne w tym procederze. Warunkiem koniecznym, aby interes dobrze prosperowa³, jest blisko¶æ skupu z³omu. D³u¿sza jazda zawsze wi±¿e siê z ryzykiem awarii samochodu, a co gorsze, z ryzykiem kontroli policyjnej. W jej przypadku trudno wyt³umaczyæ siê, ¿e ten piêkny kawa³ szyny, dok³adnie odpowiadaj±cy d³ugo¶ci samochodu, zasta³ znaleziony gdzie¶ na dzikim wysypisku ¶mieci. Kawa³ki s³upa trakcyjnego na samochodzie trudno wyt³umaczyæ tylko szczê¶ciem przy szukaniu, Czê¶æ transportu odbywa siê po drogach gruntowych lub le¶nych i w takiej sytuacji pojazd musi byæ niezawodny, bo przecie¿ trudno tam o pomoc drogow±. Ekipa zbieraczy powinna wyposa¿ona byæ w palnik do metali, najczê¶ciej na propan – butan. Umo¿liwia on ciêcie du¿ych kawa³ów metalu na mniejsze. Stosowne do transportu i skupu.Dodatkowy atut to mo¿liwo¶æ czerpania gazu ze zwyk³ej butli turystycznej i ³atwo¶æ jej nape³niania. Ze wzglêdu na du¿y ciê¿ar w³a¶ciwy metalu do za³adunku potrzebni s± ludzie silni, tym bardziej, ¿e ekipa nie mo¿e liczyæ zbyt wiele osób Liczy siê szybko¶æ, precyzja i oczywi¶cie dyskrecja.
